De Mariënburgkapel is gebouwd in de late Middeleeuwen, een tijd waarin de gotiek floreerde. Het hoogopstaande dak, de kruisribgewelven en de karakteristieke vensters laten dit nu nog zien. 

 

De Mariënburgkapel is een dubbelkerk. Het westelijke gedeelte bevat een galerij, waardoor een boven- en onderkerk ontstond. Dit is gedaan zodat zowel burgers (beneden) als nonnen (boen_ de mis konden genieten.  Het is één van de weinig resterende dubbelkerken in Nederland.

 

Geschiedenis

In 1412 stond op de huidige locatie van de kapel een begijnhuis. De begijnen sloten zich later aan bij twee andere kloosterorden, en in 1431 kregen de zusters pauselijke toestemming om een Augustijner kloosteroorde te stichten, die de naam Mons Mariae kreeg, oftewel Mariaberg, een naam die later verbasterd is tot Mariënburg. 

 

Toen prins Maurits Nijmegen innam in 1591 werd het katholieke geloof verboden en werd de kapel gebruikt als militair hospitaal. De overgebleven zusters verzorgden gewonden soldaten.

 

In de ruim twee eeuwen hierna werd de kapel voor verschillende doeleinden gebruikt: hij deed onder andere dienst als haver-, wapen-, munitie- en turfopslag, oefenruimte voor kunsternaars en concertgebouw. In 1816 werd het gebouw verhuurd aan een garen- en katoenspinnerij.

 

Aan het eind van de 19e eeuw was de kapel zo verpauperd dat de gemeente besloot het gebouw te slopen. Dit stuitte echter op verzet van rijksbouwmeester Cuypers, die meehielp aan de latere restauratie, waardoor het gebouw vrij kwam staan op het terrein. Het werd ingericht als gemeentemuseum, met stallages, waarin Romeins aardewerk werd opgeslagen.

 

Na het gemeentemuseum was verhuisd, opende het Regionaal Archief Nijmegen zijn deuren, en vanaf 2009 huisvest het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis. 

 

Het belang van het gebouw

Het is een monumentaal gebouw, en het heeft een belangrijke rol gespeeld in de Nijmeegse cultuur. Zo vormen de kapel en het plein eromheen het hart van het cultureel kwartier, tezamen met de Openbare Bibilotheek, het Regionaal Archief Nijmegen, filmhuis Lux en het Vlaams arsenaal.